Onderzoeksessay naar digitalisering binnen het lager onderwijs met als
specifieke case Steve Jobs scholen
Hoe kan het dat hoewel de wereld om ons heen steeds meer
verandert en digitaliseert we onze kinderen nog steeds op dezelfde manier
onderwijzen als pakweg vijftig jaar geleden? Marshall McLuhan beschreef dit
fenomeen al in de jaren tachtig in zijn boek The medium is the massage. Onder het kopje ‘educatie’ schrijft hij
dat het klaslokaal mijlen afligt van de wereld vol met elektronische
informatie. “Today’s child is growing up
absurd, because he lives in two worlds, and neither of them inclines him to
grow up.” (McLuhan, 18) Hoewel zijn meest concrete voorbeeld van nieuwe
media de beelden van de televisie waren binnen de veranderende informatiemaatschappij,
had hij toen al een scherpe constatering gedaan. Gek genoeg is de digitalisering
gestaag doorgegaan terwijl het huidige onderwijs, op wat digiborden na nog geen
steek veranderd is.
In dit artikel wordt een beschrijving gegeven van de
mediaontwikkeling digitalisering van het basisonderwijs met als specifieke case
Steve Jobs scholen. Op macroniveau wil ik pleiten voor een algemene
digitalisering van het onderwijs met behoudt van onmisbare bestaande facetten
en uiteraard de nieuwe, maar nog steeds essentiële rol van de
leerkrachten. Op mesoniveau wordt
gekeken naar de opkomende Steve Jobs scholen in Nederland met alle gevolgen van
dien. Dit alles met de volgende hypothese:
Digitalisering binnen
het onderwijs is onvermijdelijk, leidt tot de irrelevantie van leraren en het
veranderen van scholen in flexplekken
In Nederland zijn er op dit moment zeven basisscholen die
gebruik maken van tablets en aan het eind van het jaar zou dit aantal gestegen
moeten zijn naar elf. Het is steeds meer in opkomst om
kinderen van jongs af aan te onderwijzen met een Ipad. Het besturen van een
dergelijk apparaat gaat heel intuïtief.
Momenteel wordt er wel al gebruik gemaakt van ICT binnen het
lager onderwijs al heeft het een secundaire functie naast de reguliere stof.
Uit het onderzoek Does ICT contribute
to powerful learning environments in primary education? is gebleken
dat hoewel 93 procent van de leraren die deelnamen aan het onderzoek gebruik
maakten van ICT in het onderwijs, de implementatie ervan ronduit teleurstellend
is en past het niet binnen het traditionele curriculum. Het probleem is dat men
de nieuwe technologie wil implementeren binnen het traditionele curriculum. McLuhan
beschrijft dit in the Medium is the
massage als volgt: “The youth of
today are not permitted to approach the traditional heritage of mankind through
the door of technological awareness. This only possible door is slammed in
their faces by rear-view-mirror society.” (McLuhan, 100)
Dit wil zeggen dat men nog niet weet wat ze aan moeten met de
nieuwe technologie en probeert daarom dit binnen de kaders van de traditionele
methoden te plaatsen wat leidt tot tegen dichte deuren aanlopen. De
maatschappij is te bekrompen om buiten de gebaande paden te kijken.
Didactisch gezien zijn er vele voordelen wat betreft het
leren door middel van een tablet. Zo kunnen de kinderen direct feedback krijgen
en op die manier sneller leren van hun fouten. In tegenstelling tot dat ze aan
het eind van de dag hun schriftje inleveren en die de volgende dag terug
krijgen en dan pas zien wat ze fout gedaan hebben. Daarnaast biedt het kinderen
de kans om op hun eigen niveau te leren. Het systeem merkt het als een kind
moeite heeft met bepaalde onderwerpen of dat deze juist gemakkelijk afgaan en
past zich daarop aan. Zo wordt voorkomen dat kinderen of onnodige oefeningen
maken of juist te weinig oefening krijgen. Bovendien biedt het een positief
toekomstbeeld met betrekking tot de leerlingvolgsystemen. Deze kosten momenteel
menig leerkracht veel administratief werk en daardoor hebben ze zo ook minder
tijd voor, jawel: de leerlingen. De tablets kunnen de resultaten, vooruitgangen
en struikelblokken van de leerlingen bijhouden en deze meteen in een dossier
verwerken.
Als de Steve Jobs scholen eenmaal hun intrek hebben gevonden
binnen de maatschappij zou dit gevolgen kunnen hebben waar we ons momenteel nog
niet bewust van zijn maar de suggesties zijn wel al prominent aanwezig. Hoewel
er veel voordelen aan het gebruik van tablets in het lagere onderwijs zitten
blijft het een omstreden onderwerp. Zo maakt men zich zorgen om de houding van
de kinderen als ze lang met die tablets bezig zijn en met name over de sociale
vaardigheden baart men zich zorgen. Kinderen zouden in een door Baudrillard
beschreven hyperrealiteit terecht kunnen komen als ze zich van jongs af aan te
veel in een digitale wereld bevinden in plaats van in de werkelijkheid. Kinderen
worden onderdeel van hun Ipads, zijn hun Ipads en identificeren zich met hun
Ipads; ze zijn extenties van hun Ipads. In tegenstelling van wat McLuhan
beweert, namelijk dat media de extenties zijn van de mens, beweert Mercuse dat
mensen extenties zijn van de media. Ze zouden gezien kunnen worden als de
extenties van hun Ipad waardoor de leerkrachten en scholen als totaal
irrelevant beschouwd kunnen worden. De Ipad neemt de functie van het
traditionele lesmateriaal en de leerkracht over. Alles wat de kinderen nodig
hebben bevindt zich op dat medium. Waarom zouden de kinderen nog naar school
moeten komen als ze zelfstandig kunnen werken waar ze maar willen? Sociale
vaardigheden en contact met anderen kan genoemd worden als argument maar is dat
nog wel de functie van de school of moet dat daarbuiten gezocht worden? Op
sociaal-cultureel gebied zou dus een hoop verschuivingen plaats kunnen vinden.
Het onderwijssysteem zou een geheel andere functie en indeling krijgen en
sociale vaardigheden moeten elders worden opgedaan. Scholen veranderen in
flexplekken doordat de kinderen zelf altijd en overal kunnen werken. De ouders
hebben echter over het algemeen dagelijkse werkverplichtingen en kunnen de
kinderen dus niet thuis laten. Op een gewenst tijdstip kunnen ze vervolgens de
kinderen naar de flexschool brengen, waar leraren meer als oppas dienen.
Ironisch genoeg is de man waarmee het allemaal begon en naar
wie de scholen vernoemd zijn, Steve Jobs, altijd heel sterk tegen de vervanging
van de leerkrachten en traditionele lesmethodes door ICT geweest. Hoewel hij
een groot donateur was van computers binnen het (basis)onderwijs zag hij het
niet als vervangend middel. “By far the
most important thing is another person, another person that insights your
curiosity, to help you guide your curiosity, feeds your curiosity and machines
cannot do that in the way people can.” (Steve Jobs in een interview met
Daniel Morrow)
Als kritsche voetnoot moet er wel worden opgemerkt dat het
bijzonder dubieus is dat de scholen Steve Jobs scholen heten en alleen Ipads
hebben. Andere tablets worden totaal niet genoemd. Al is dat niet
verbazingwekkend binnen deze kapitalistische samenleving.
Ipads hebben veel kwaliteiten maar zullen nooit de rol over
kunnen nemen van een mens van vlees en bloed. Juist bij jonge kinderen is het
contact met anderen en de leerkracht erg belangrijk voor de algemene
ontwikkeling. Dat neemt niet weg dat het gebruik van tablets veel voordelen
heeft. Om deze tablets of eventuele toekomstige opvolgers zo optimaal mogelijk
te implementeren is het wel van belang dat de traditionele lesstof niet
klakkeloos op het medium wordt gegooid maar dat het echt integreert als nieuw
medium binnen het curriculum. Hierbij wordt de bovenstaande hypothese
verworpen. Hoewel digitalisering binnen het onderwijs zeer waarschijnlijk een
steeds grotere rol gaat spelen binnen het bestaande curriculum blijven leraren
en de scholen relevant.
Het huidige onderwijs heeft nog steeds een enorme inhaalslag
te maken wat betreft de integratie van de technologie. McLuhan zag dit in The Medium is the massage als een
constante oorlog tussen die twee.
“It is a matter of the
greatest urgency that our educational institutions realize that we now have
civil war among these environments created by media other than the printed
word. The classroom is now in a vital struggle for survival with the immensly
persuasive ‘outside’ world created by new information media.” (McLuhan,
100)
Laten we ons nu eindelijk eens realiseren dat deze oorlog
niet te winnen valt en het verlies omarmen.
Maar enkel onder een voorwaarde: het behoud van de leraren en scholen.
Bronnen:
Hoorcolleges en werkcolleges van het vak Cultuur en Media
Boeken:
- McLuhan, Marshall. The
medium is the massage. (Jerome Angel) 7. London: Pinguin Books, 2008. Boek.
Artikelen afkomstig van de online database aan
onderzoeksartikelen van de HvA (
https://bib.hva.nl)
:
- Karaca, Feride ; Can, Gulfidan ; Yildirim, Soner. “A path model for
technology integration into elementary school
settings in Turkey”. Computers
& Education. (Redacteur onbekend.) Istanbul: 2013, Vol.68(pp.353-365).
Artikel (tijdschrift) online
- Smeets, Ed. “Does ICT contribute to powerful learning
environments in primary education?”. Computers & Education. (Redacteur onbekend.)
Nijmegen: 2013, Vol.44(3). Artikel (tijdschrift) online
Online artikelen van websites:
Film:
- Interview Steve Jobs bij Next, toen nog het hoofd van Next. Jobs
wordt geïnterviewd door Daniel Morrow van Computerworld Information Technology
Awards Program als onderdeel van een mondelijk historisch onderzoek. < http://www.youtube.com/watch?v=M6Oxl5dAnR0
>
